Disleksija je specifična smetnja u razvoju sticanja sposobnosti čitanja i pored postojanja normalne inteligencije, dobrog vida i sluha, sistematskog učenja i obuke, motivacije i drugih povoljnih edukativnih, psiholoških i socijalnih uslova. Disleksija predstavlja značajan raskorak između stvarnog (postojećeg) i očekivanog nivoa čitanja u odnosu na mentalni uzrast. Da bi se neko dete dijagnostikovalo kao disleksično, njegov koeficijent inteligencije mora biti u rangu proseka ili iznad proseka ( sve ispod 90 je posledica kognitivnog deficita i ne može se okarakterisati kao disleksija), uslovi života i rada kod kuće i u školi moraju biti povoljni i čitanje mora biti najmanje 18 meseci ispod nivoa očekivanog za uzrast. U najvećem broju je nasledna i uticaj genetike je procenjen na 60-80%. Što se tiče učestalosti, ne postoje tačni i precizni podaci na globalnom nivou zbog nepostojanja opšte prihvaćenih testova čitanja, ali se procenjuje da se taj broj kreće između 5 i 10% dece školskog uzrasta.

Klinička slika disleksije varira među decom i odraslima i retko ko ispoljava sve simptome i karakteristike. Ali ono što je za njih karakteristično jeste da su greške stalne i konstantne. Neke od karakteristika su:

  • Nije usvjena glasovna analiza i sinteza
  • Nemogućnost povezivanja grafema sa fonemom (slovo-glas)
  • Premeštanje ili umetanje glasova i slogova u rečima
  • Zamena sličnih grafema (b-d, b-p, m-n, n-u, m-u, a-e) pa se tako dobar čita kao bodar, bebica kao dedica itd.
  • Zamena slogova (od-do, on-no mi-im)
  • Zamena reči (dobar-obad, mračni-mačka)
  • Dodavanje glasova i slogova u rečima (brada-barada, brod-borod)
  • Ponavljanje delova reči (najčešće početni slog)
  • Nemogućnost praćenja slovnog ili brojčanog niza (slon-soln, 23-32)
  • Vraćanje na već pročitani red
  • Izostavljanje celih reči ili redova
  • Čitanje iste reči na nekoliko pogrešnih načina
  • Nerazumevanje pročitanog.

Deo ovih simptoma može se javiti i kod određenog broja dece koja nemaju disleksiju, što često zbunjuje roditelje i nastavnike. Međutim, simptomi kod dece s disleksijom su brojniji, jače izraženi i dugo traju-konstantni su. Zato je važno razlikovati decu koja imaju prolazne smetnje u čitanju i pisanju-nesavladana tehnika čitanja, decu koja imaju trajne smetnje -disleksija i decu koja imaju poremećaj čitanja uzrokovan nižim koeficijentom inteligencije od proseka. Svakoj od navedenih grupa treba pristupiti na prilagođen način.

Disgrafija je specifična smetnja u razvoju,učenju i sticanju sposobnosti pisanja i pored postojanja normalne inteligencije, dobrog vida sluha ali i povoljnih edukativnih i socijalnih uslova. Na disgrafiju možemo posumnjati kada je rukopis deteta nečitak, loše organizovan na papiru, reči se međusobno preklapaju ili je prostor između njih neujednačen, često se slova docrtavaju , izokreću na suprotnu stranu, izostavljaju, zamenjuju kao u čitanju, pritisak olovke može biti ili preslab ili prejak. Učestalost disgrafije se kreće od 6 do 22% i mnogo je češći kod dečaka nego kod devojčica.

Diskalkulija je poremećaj u računanju, tj. usvajanju matematičkih relacija i operacija. Sposobnost računanja je znatno ispod očekivanog nivoa u odnosu na uzrast deteta, opšte intelektualne sposobnosti i školovanje.

Disortografija podrazumeva otežano savladavanje pravilnog, gramatički, sintaksički i uopšte jezički ispravnog pisanja pisanog teksta, tj. pravopisa maternjeg jezika u vreme kada su ga deca istog uzrasta, normalnih intelektualnih sposobnosti i iste edukacije već savladala.